De vorige gemeenteraad heeft in maart een zogenaamd richtinggevend besluit over de bestuurlijke toekomst van Wormerland genomen. Het is geen unaniem besluit, integendeel, en laat slechts de mogelijkheden van fusie met Zaanstad of Purmerend of het opsplitsen van onze gemeente en verdelen over Zaanstad, Purmerend en Alkmaar over. Het bewuste richtinggevend besluit is besproken in de Begeleidingscommissie Bestuurlijke Toekomst. Deze commissie wordt bemand door de zes fractievoorzitters van de partijen in de gemeenteraad. De vergaderingen van deze commissie zijn geheim. Notulen van de vergaderingen kunnen dan ook niet worden gevonden op de website van de gemeente. Het is bovendien een commissie zonder proportionele vertegenwoordiging, Groen Links (of is het Pro Nederland of kortweg PN?) en de VVD hebben met respectievelijk 4 en 5 zetels in de gemeenteraad evenveel zeggenschap in de commissie als de politieke dwergen D’66 en CDA met elk 1 zetel in de raad.
Wanneer bedrijfsmatig over een fusie wordt gesproken is de eerste vraag die opkomt en moet worden beantwoord “Wat word ik er beter van?”. We weten niet of die vraag is gesteld en beantwoord in de Begeleidingscommissie Bestuurlijke Toekomst. Als dat wel het geval is waarom hebben POV, Groen Links, D’66 en CDA de beantwoording van die vraag niet gedeeld met de raad en de inwoners van Wormerland? De enige reden voor een fusie die deze partijen tot nu toe hebben aangevoerd zijn de conclusies in door derden opgemaakte rapporten over eventuele toekomstige financierings en personele problemen. Een poging om aan te geven hoe deze problemen aan te pakken mochten ze in de toekomst zich ooit voordoen is achterwege gelaten.
Groen Links, POV, D’66 en CDA hebben de inwoners van Wormerland laten weten dat ferme onderhandelingen met de beoogde fusiepartners Zaanstad en Purmerend zullen worden gevoerd om de bestaande verworvenheden in Wormerland zeker te stellen. Hoe dat zou moeten in geval van een opsplitsing van de gemeente laten zij in het midden. Bestaat de mogelijkheid dat de Wormerlandse verworvenheden behouden blijven wanneer wordt gefuseerd met Zaanstad of Purmerend? Het antwoord daarop is nee, niet voor een onbepaalde langere periode. Je hoeft geen Einstein te heten om dat te begrijpen. Stel, als voorbeeld, dat in Wormerland per inwoner 10 Euro meer wordt uitgegeven in het sociaal domein dan in Zaanstad. Wanneer Zaanstad die kosten in Wormerland blijvend zal honoreren dan zal op basis van het gelijkheidsprincipe dezelfde tegemoetkoming aan de inwoners van Zaandam, Koog a/d Zaan, Zaandijk, Wormerveer, Krommenie, Assendelft en Westzaan moeten worden geboden. Dat kost de gemeente Zaanstad met 130.000 inwoners dan 1.300.000 Euro. Waar moet dat bedrag dan worden gevonden? In Wormerland door sluiting van het zwembad, de bibliotheek en het theater? Dat levert geen 1.300.000 Euro besparing op. De onroerende zaak belasting is in Wormerland hoger dan in Zaanstad. In Wormerland zal na een fusie deze belasting op basis van het gelijkheidsprincipe dan dalen. Minder inkomsten heeft tot gevolg dat ook minder uitgaven kunnen worden gepleegd, dus handhaving van bestaande voorzieningen als zwembad, bibliotheek en theater behoort niet tot de mogelijkheden. Om het kort samen te vatten, fusie met een veel grotere partner als Zaanstad of Purmerend komt neer op een overname waarbij na een relatief korte periode alle regels en voorzieningen van de grotere partner Zaanstad of Purmerend de Wormerlandse voorzieningen gaan vervangen.
Groen Links, POV, D’66 en CDA hebben aangegeven dat de uitkomst van de volksraadpleging zwaar zal wegen. In dat opzicht is het merkwaardig om niet te zeggen niet democratisch dat bij de volksraadpleging de keuzemogelijkheid “zelfstandig blijven” niet wordt meegenomen. De indruk wordt gewekt dat Groen Links, POV, D’66 en CDA met deze volksraadpleging een rechtvaardiging zoeken voor het door hun gesteunde richtinggevend besluit. De volksraadpleging biedt nu de mogelijkheid om met “ja” of “nee” te antwoorden op de vragen “fusie met Zaanstad”, “fusie met Purmerend” en “opknippen gemeente”. Wanneer wordt gekozen voor “nee” op deze drie vragen houdt dat in dat instemming wordt betuigd met de huidige zelfstandigheid.
Tot slot, het is natuurlijk mogelijk dat in de Begeleidingscommissie Bestuurlijke Toekomst een weloverwogen besluit is genomen waarin de hierboven vermelde zorgen en problemen zijn verwerkt. Het zou de transparantie van het hele proces ten goede komen en vertrouwen wekken wanneer de fractievoorzitters van Groen Links, POV, D’66 en CDA een overzicht van hun kennis en ervaring op gebied van financiën zouden publiceren en zouden aangeven welke ervaring zij hebben bij een bedrijfsmatig of ambtelijk fusieproces tussen twee of meer separate partijen. Dat is toch wel het minste wat zij verschuldigd zijn aan de inwoners van Wormerland.
Muus de Boer
